> Ad van Liempt

Een Zilveren Nipkowschijf wordt niet zó maar toegekend, maar als de jury érgens terughoudend mee is – zeg maar gerust: zuinig – dan is het met de Ere Zilveren Nipkowschijf. In de 49 jaar dat er een Nipkowjury bestaat, is die oeuvreprijs nog maar 9 keer eerder uitgereikt.

De laureaat van dit jaar is dus de tiende – en hij staat in een rijtje dat we zonder overdrijving kunnen zien als een eerste aanzet voor de canon van de Nederlandse televisiegeschiedenis: Mies Bouwman, het duo Kees van Kooten & Wim de Bie, Wim Koole, Wim T. Schippers, Martijn Lindenberg, Het Klokhuis, Theo Reitsma, Villa Achterwerk en het duo Sonja Barend & Ellen Blazer, alweer drie jaar geleden.

De winnaar van de Zilveren Nipkowschijf moet volgens de mediajournalisten die de jury vormen, een uitzonderlijke prestatie hebben geleverd met het beste programma van het seizoen. Maar voor de winnaar van de Ere Zilveren Nipkowschijf is dat niet genoeg. Hij of zij moet óók een standaard hebben bepaald, een blijvende indruk hebben gemaakt, zó veel invloed hebben uitgeoefend dat die ook nog lang niet is uitgewerkt als de winnaar zelf allang afscheid heeft genomen van de dagelijkse televisiepraktijk. Zo veel invloed, met andere woorden, dat nieuwe makers en nieuwe programma’s nog jarenlang zullen worden vergeleken met de makers en de programma’s die ooit een Ere Zilveren Nipkowschijf hebben verdiend.

En vandaag rollen we die rode loper graag uit voor Ad van Liempt.

Hij is de man die in 1982 de dagbladjournalistiek verliet om chef binnenland bij het NOS Journaal te worden en de man die vier jaar later chef van Studio Sport werd. Maar de eerste contouren van wat nu een Ere Zilveren Nipkowschijf verdient, dateren van iets latere datum – van 1989, toen Van Liempt een belangrijke rol ging spelen in de opzet van het nieuwe NOS Laat, het eerste dagelijkse actualiteitenprogramma van de Nederlandse televisie. Wat volgens het toen geldende omroepbestel eigenlijk helemaal niet mogelijk was, zo’n horizontaal geprogrammeerde rubriek die niet één keer per week te zien was, maar elke avond, groeide mede door Van Liempt al heel snel uit tot een programma dat in het totale tv-aanbod een vanzelfsprekende aanwezigheid heeft gekregen.

Zo’n programma waarvan men zich nauwelijks kan voorstellen dat het nog maar 21 jaar bestaat en niet al vele jaren langer. Informatief, nieuwsgierig en dus kritisch, en boven alles een schoolvoorbeeld van onafhankelijke journalistiek. Na drie jaar, in 1992, veranderde NOS Laat in Nova, omdat de VARA mee ging doen. Maar wezenlijk maakte dat geen verschil. In elk geval niet voor Van Liempt, die jarenlang het stimulerende, enthousiasmerende middelpunt bleef, wat ook zijn titel was: redactiechef, hoofdredacteur, eindredacteur. Want het is typerend voor hem dat hij zich soms moeiteloos liet degraderen, als een nieuwe functie te veel beleidsvergaderingen inhield en te weinig directe betrokkenheid bij het echte journalistieke handwerk.

Journalistieke nieuwsgierigheid lag ook ten grondslag aan de door Ad van Liempt geïnitieerde rubriek Andere Tijden, die vanaf 1999 de eerste programmaserie was waarin structureel aandacht werd besteed aan de recente en iets minder recente geschiedenis – en vooral ook aan de vraag wat er vooraf is gegaan aan allerlei maatschappelijke verschijnselen van tegenwoordig. Oftewel: de actualisering van de geschiedenis. Andere Tijden werd in 2001 bekroond met de Zilveren Nipkowschijf en kent intussen ook diverse afsplitsingen, van Andere Tijden Sport tot en met een handvol wondermooie specials. Van Liempt was vervolgens ook betrokken bij de documentaire serie Verleden van Nederland en maakte tenslotte in het afgelopen seizoen een schitterende finale als programmamaker in vaste dienst met de reeks De Oorlog.

De Oorlog was dit jaar een sterke kandidaat voor de Zilveren Nipkowschijf, vanwege de voorbeeldige combinatie van ooggetuigen, locaties en dagboekfragmenten en de grote greep op al die details. Zo werd soms in twee korte zinnen in één presentatietekstje een wereld van nuanceringen opgeroepen die volstrekt rechtvaardigde waarom er een nieuwe samenvattende serie over de oorlog meer dan welkom zou zijn. De Oorlog zou zodoende een voortreffelijke Nipkow-winnaar zijn geweest, waarmee tegelijk alle eer zou zijn bewezen aan presentator Rob Trip, adviseur Hans Blom, de briljante beeldresearcher Gerard Nijssen, de vier regisseurs, de vier researchers en alle andere medewerkers aan dit allure-project. Maar ook zij zullen, naar we hopen, beamen dat er alle reden is voor de oeuvreprijs die we vandaag uitreiken aan de eindredacteur van die serie, de man die al hun kennis en al hun talenten samenbracht.

Ad van Liempt, de spoorzoeker in de geschiedenis, heeft z’n eigen sporen in de televisiegeschiedenis achtergelaten. Programma’s en programmaformules die nog lang hun waarde zullen blijven bewijzen. En hopelijk gaat hij daar als programmamaker nog geruime tijd mee door.

Kortom: de Ere Zilveren Nipkowschijf, de tiende in de eregalerij, gaat naar Ad van Liempt.

Share |