Het jubilerende NOS Jeugjournaal is bekroond met de Ere Zilveren Nipkowschijf 2026. Dat werd maandag bekendgemaakt in de talkshow Eva op NPO 1. Eerdere winnaars van de oeuvreprijs voor televisiemakers zijn onder meer André van Duin, Paul Witteman, Jeroen Pauw en de makers van Jiskefet en Even tot Hier.

Uit het juryrapport:

“Als er een tv-programma is dat permanent probeert de voelsprieten te richten op de samenleving, dan is dat het 45 jaar oude NOS Jeugdjournaal. Een zware klus: geen kritischer nieuwsconsumenten dan kinderen tussen de negen en twaalf jaar. Het Jeugdjournaal weet met de juiste toon die jonge burgers van ons land te vinden. En dat geeft hoop voor een toekomst waarin mensen zich verbonden blijven voelen met de samenleving, zich daarvoor willen inzetten, en begrijpen dat we elkaar niet de rug moeten toekeren.”

“Het NOS Jeugdjournaal komt overal, beziet de wereld van alle kanten, en houdt jong en oud bij de les. Een onmisbaar baken en een dagelijks bewijs dat geen land en geen generatie zonder oprechte, betrouwbare en enthousiaste nieuwsbrengers kan. Zeker in deze tijd waarin het uiten van ongefundeerde kritiek op de reguliere media mensen zou kunnen laten twijfelen aan het nut van de journalistiek.”

Vorig week heeft de jury de genomineerden voor de Zilveren Nipkowschijf bekendgemaakt. De drie genomineerden zijn De Afhaalchinees: Thuisbezorgd (Omroep Zwart), Hila voorbij de Taliban (Avrotros) en Wakker in Paraguay (VPRO). De speciale vermelding gaat naar Het Verhaal van Nederland (NTR) met Daan Schuurmans.

Ook de nominaties van de Zilveren Reissmicrofoon, voor radio en podcasts, zijn bekend: de podcast Mino’s Imperium (NOS), de podcast De rolverdeling (NTR) en radioprogramma/ podcast Boekestijn en De Wijk (BNR). De speciale vermelding is voor de podcast De Vondeling (AT5). Radiomaker Stefan Stasse ontvangt de Ere Zilveren Reissmicrofoon.

De bekendmaking van de winnaars en de uitreiking is op donderdag 11 juni in Het Ketelhuis in Amsterdam.

Foto: NOS/ Stefan Heijdendael

Juryvoorzitter Vincent Bijlo maakte woensdag in De Rode Draad (NPO Radio 1) de drie genomineerden bekend van de Zilveren Reissmicrofoon 2026: de podcast Mino’s Imperium (NOS), de podcast De rolverdeling (NTR) en radioprogramma/podcast Boekestijn en De Wijk (BNR). De speciale vermelding is voor de podcast De Vondeling (AT5). Radiomaker Stefan Stasse mag op donderdag 11 juni de Ere Zilveren Reissmicrofoon in ontvangst nemen tijdens de prijsuitreiking in Het Ketelhuis te Amsterdam.

Uit het juryrapport:

Mino’s Imperium (NOS)
Een podcast die schreeuwt om een verfilming. Mino’s Imperium vertelt het enerverende verhaal van Mino Raiola, een Haarlemse pizzabakker, zoals hij gekscherend werd genoemd. Hij schopte het tot een van de belangrijkste internationale voetbalmakelaars. Een knap en geestig epos over niet te stuiten ambitie, de verlokkingen van rijkdom en de liefde voor voetbal.

De rolverdeling (NTR)
Maker Sara de Monchy volgt groep 8 van een basisschool tijdens de repetities voor hun eindmusical. Ze ziet de kinderen groeien in hun rol en vraagt zich af: wat zegt de rol die de kinderen in de musical spelen over hun rol in het echte leven? Bij een aantal van hen komen we zeer dichtbij en in het laatste deel blikken we zelfs aan de hand van hun musicalrol vooruit op hun middelbareschooltijd.

Boekestijn en De Wijk (BNR)
Dit radioprogramma – ook beschikbaar als podcast – is een baken in de op drift geraakte geopolitiek. Arend Jan Boekestijn en Rob de Wijk praten je onder leiding van Hugo Reitsma dagelijks bij over de zich razendsnel ontwikkelende politieke actualiteit. Dat doen ze met humor en relativering. Hoe vaak hebben we ze al niet horen zeggen dat Medvedev een kernbom op Den Haag wil laten vallen. Het programma bestaat al sinds 9 januari 2016 en de mannen hebben al meer dan 1500 afleveringen gemaakt.

Stefan Stasse (Ere Reissmicrofoon)
Halverwege de jaren tachtig kwam een sollicitatiebrief binnen bij de KRO van een vader voor zijn zoon. De zoon mocht op gesprek komen en werd aangenomen als programmamaker bij de schoolradio Jeugdafdeling. Deze jongen heette Stefan. Het eerste programma dat hij presenteerde was PopEye. Daarna bedacht en maakte hij onder andere Goudmijn, Het theater van het sentiment, De Staat van Stasse en Magical Mystery Tour. Stefan Stasse is de meester van de beeldende radio, hij ademt het medium, zijn programma’s zijn zeer origineel en je kunt aan alles horen dat hij een groot muziekliefhebber is.

De Vondeling (AT5, speciale vermelding)
In 2003 vinden twee studentes voor de deur een huilende baby, een vondeling. Ze bellen onmiddellijk 112, het meisje wordt naar het ziekenhuis gebracht en krijgt daar de naam Lieve. Ruim twintig jaar later gaat podcastmaker Roos Gerritsen samen met Lieve op zoek naar haar biologische ouders. Het verhaal grijpt je onmiddellijk. Spannend om te luisteren en ook maatschappelijk zeer relevant. Het feit dat de podcast is gemaakt door een lokale omroep, het Amsterdamse AT 5, vindt de jury bijzonder. De afleveringen zijn zeer professioneel gemaakt, zowel inhoudelijk als technisch en qua vormgeving.

Jury Zilveren Reissmicrofoon 2026
Vincent Bijlo (radiorecensent NRC) , Bas Agterberg (conservator Beeld & Geluid ), Elger van der Wel (freelance adviseur voor mediaorganisaties), Elja Looijestijn (podcastmaker en journalist VPRO Gids), Elly van Loenen (radiomaker, nieuwslezer, presentator), Edwin Wendt (programmamaker, duider historische audio), Hans van Raaij (radiomaker), Hassan Bahara (cultuur- en mediaredacteur de Volkskrant), Merijn Tiemessen (programmadirecteur CREAM), Paul van der Lugt (oud-directeur RTV Utrecht), Roeland van Zeijst (audiospecialist Broadcast Magazine) en Rutger Boxhoorn (curriculumontwikkelaar Creative Business Hogeschool Inholland ) en Sjors Fröhlich (burgemeester Vijfheerenlanden, voorheen NPO en BNR Nieuwsradio).

Foto Stefan Stasse: KRO-NCRV/ Stijn Ghijsen

Renate van der Bas en Angela de Jong, bestuursleden van de Stichting Nipkow, maakten woensdag in talkshow Pauw & De Wit de genomineerden bekend van de Zilveren Nipkowschijf 2026. De drie genomineerden zijn: De Afhaalchinees: Thuisbezorgd (Omroep Zwart), Hila voorbij de Taliban (Avrotros) en Wakker in Paraguay (VPRO). De speciale vermelding gaat naar Het Verhaal van Nederland (NTR) met Daan Schuurmans.

De bekendmaking van de winnaar en de uitreiking vinden op donderdag 11 juni plaats in Het Ketelhuis in Amsterdam.

Uit het juryrapport:

De Afhaalchinees: Thuisbezorgd (Omroep Zwart)
“Drie jaar geleden kwam Qian van Binsbergen daverend binnen op de Nederlandse televisie met De Afhaalchinees. De vierdelige documentaire over adoptie werd meteen genomineerd voor de Nipkowschijf. Ook het vervolg, De Afhaalchinees: Thuisbezorgd, haalt weer grof onrecht en diep leed naar boven, zit weer boordevol nieuws, terwijl de toon luchtig en geestig blijft, en de vorm enerverend en innovatief. Vooral de aflevering over seksueel misbruik van geadopteerden raakte diep. Daarom nomineert de jury ook deze tweede reeks voor de Zilveren Nipkowschijf.”

Hila voorbij de Taliban (Avrotros)
“In het indringende drieluik Hila voorbij de Taliban spreekt Hila Noorzai met dappere dissidenten die het laatste restje vrijheid voor vrouwen in Afghanistan bevechten, vier jaar na de machtsovername door de Taliban. Vooral hun enorme moed valt op: dit zijn vrouwen die zich niet zomaar neerleggen bij het slachtofferschap onder het Taliban-regime en niet bang zijn om zich uit te spreken. De grotendeels vrouwelijke crew, met Noorzai als perfecte gids door haar geboorteland, brengt hun verborgen levens razend knap aan de oppervlakte.”

Wakker in Paraguay (VPRO)
“Is het een vlucht, een sprookje of toch de voorpost van een nieuwe beschaving? In Wakker in Paraguay volgen regisseurs Fleur Amesz en Gijs Swantee een groep Nederlanders die ervan overtuigd is dat het in ons land helemaal misgaat en die daarom emigreert. Hun complotgedachtes ontmoeten in Nederland weinig begrip, maar worden in deze serie prachtig inzichtelijk gemaakt dankzij de intieme en zoveel mogelijk neutrale manier waarop de ‘wakkeren’ worden geportretteerd. Extra vermelding verdient de voice-over van Roos Ouwehand. Die kruipt in het hoofd van de personages zonder hen een moment te kleineren of te veroordelen.”

Het Verhaal van Nederland (NTR)
“Geen tv-programma brengt zo toegankelijk, voor zo’n breed publiek, onze Nederlandse geschiedenis tot leven als Het Verhaal van Nederland. Essentieel hierin is de rol van de Verteller des Vaderlands, Daan Schuurmans. Ook dit seizoen, over de Tweede Wereldoorlog, geeft Nederlanders, niet in de laatste plaats scholieren, de broodnodige historische bagage mee.”

Jury Zilveren Nipkowschijf
De jury van de Zilveren Nipkowschijf (sinds 1961) bestaat uit televisiecritici en mediajournalisten. Dit jaar hebben zitting: Renate van der Bas (voorzitter), Maaike Bos (Trouw), Amber Wiznitzer en Wilfred Takken (NRC), Dennis Jansen en Gudo Tienhooven (Algemeen Dagblad), Daphne van Rossum en Jordi Versteegden (De Telegraaf), Yasmina Aboutaleb en Alex Mazereeuw (De Volkskrant), Stefan Raatgever (Het Parool), Walter van der Kooi (De Groene Amsterdammer) en Ron Vergouwen (NPO Radio 1).

Foto Hila Noorzai: Avrotros/Nicolette Bloemberg

De uitreiking van de Nipkowschijf en de Reissmicrofoon is dit jaar op 11 juni in het Ketelhuis te Amsterdam. De Zilveren Nipkowschijf (1961) is de gezaghebbende televisieprijs van Nederland, toegekend door een jury van tv-recensenten en mediajournalisten. Zusterprijs de Zilveren Reissmicrofoon (1966) is bedoeld voor het beste radioprogramma of de beste podcast.

De jury van de Nipkowschijf begroet dit jaar twee nieuwe juryleden: Alex Mazereeuw van de Volkskrant en herintreder Gudo Tienhooven van het AD. Onder leiding van Renate Bas treden aan:
Gudo Tienhooven (AD)
Dennis Jansen (AD)
Daphne van Rossum (Telegraaf)
Jordi Versteegden (Telegraaf)
Maaike Bos (Trouw)
Yasmina Aboutaleb (Volkskrant)
Alex Mazereeuw (Volkskrant)
Stefan Raatgever (Parool)
Walter van der Kooi (Groene Amsterdammer)
Amber Wiznitzer (NRC)
Wilfred Takken (NRC)
Ron Vergouwen (NPO Radio1)

De jury van de Zilveren Reissmicrofoon is flink uitgebreid. Onder leiding van Vincent Bijlo (Radiorecensent NRC) treden aan:
Bas Agterberg (conservator Beeld & Geluid)
Edwin Wendt (programmamaker, duider historische audio)
Elger van der Wel (freelance adviseur voor mediaorganisaties)
Elly van Loenen (radiomaker, nieuwslezer, presentator)
Elja Looijestijn (podcastmaker en journalist VPRO Gids)
Paul van der Lugt (oud-directeur RTV Utrecht)
Hans van Raaij (radiomaker)
Hassan Bahara (cultuur- en mediaredacteur Volkskrant)
Merijn Tiemessen (programmadirecteur CREAM)
Roeland van Zeijst (audiospecialist Broadcast Magazine)
Rutger Boxhoorn (curriculumontwikkelaar Creative Business Hogeschool Inholland)
Sjors Fröhlich (burgemeester Vijfheerenlanden, voorheen NPO en BNR Nieuwsradio)

De prijzen worden dit jaar gesponsord door Vevam, Lichtmacht, NL Ziet, het Ketelhuis en Beeld en Geluid.

In het Amsterdamse Ketelhuis is donderdag de Zilveren Nipkowschijf uitgereikt aan Nicolaas Veul voor Een Valse Start – 100 dagen in de jeugd- en gezinszorg. De documentairereeks van de VPRO over de jeudgzorg werd bekroond met de belangrijkste tv-prijs omdat Veul en zijn team, volgens de jury, hun onderwerp gewetensvol, respectvol en persoonlijk benaderde.

DJ Ben Liebrand ontving de Zilveren Reissmicrofoon voor zijn Grandmix 1994 die vorig jaar werd uitgezonden op Veronica Radio. In zijn grand mixes brengt Liebrand sinds jaar en dag de beste dance-tracks van het jaar in één lange mix. Omdat hij nog enige jaargangen moest inhalen, bracht hij in 2024 de hits van 1994. Hij kreeg de belangrijkste radioprijs, volgens de jury, omdat hij radio maakt “die rijpt als een fijne kaas of een goede wijn”. Het juryrapport noemt de Grand Mix een “puur passieproject”.

Eerder werd al bekendgemaakt dat het absurdistische tv-programma Jiskefet (1990-2005) werd bekroond met de Ere Zilveren Nipkowschijf. Komiek Michiel Romeyn nam de prijs in ontvangst. Het team van RadiOlympia (NOS NPO radio 1) ontving de Ere Zilveren Reissmicrofoon. De speciale vermelding van de Reissmicrofoon was voor de nieuwe, eclectische radiozender CREAM. De Speciale Vermelding van de Nipkowschijf werd uitgereikt aan Sunny Bergman voor Blauwe ballen en andere verkrachtingsmythes, haar spraakmakende documentaire over verkrachting.

Uit het juryrapport:

Een valse start – 100 dagen in de jeugd- en gezinszorg
Regie: Katinka de Maar. Uitgangspunt van de reeks ‘100 Dagen in…’ is dat tv-maker Nicolaas Veul als leek, buitenstaander, stagiair gaat werken in een beroepssector. En dat niet in zomaar een bedrijf of fabriek, maar op gevoelige plekken zoals de psychiatrie, het buurtmaatschappelijk werk, het onderwijs. De presentator doet dit ten dienste van zijn eigen werk, zijn programma. Is dat verantwoord jegens leerlingen, patiënten, cliënten? Jegens tijdelijke collegae en werkgevers?

‘Niet aan beginnen’ zou een begrijpelijke reactie zijn van de betreffende instellingen, maar ook van de omroep. Helemaal nu het in deze vierde reeks om de jeugd- en gezinszorg gaat: een extreem kwetsbare setting. Maar ten vierden male bewijst Nicolaas Veul dat met totale integriteit, inzet en empathie (die trouwens niet aan te leren zijn) een indrukwekkend, maar vooral ook belangrijk programma te maken is.

Belangrijk voor ons kijkers, burgers, om te laten zien, horen en vooral voelen wat er soms met onze jongste burgers gebeurt. Belangrijk om te beseffen welke taak wij als maatschappij hebben om gezinnen te helpen het juiste spoor naar de toekomst te vinden.

Een valse start – 100 dagen in de jeugd- en gezinszorg (VPRO) maakt duidelijk hoe immens de verantwoordelijkheden zijn van de mensen die deze taak uitvoeren. En hoe belangrijk, nee, onmisbaar ze zijn voor hun pupillen. En dat terwijl deze beroepen relatief laag aangeschreven staan, zoals met de hele ‘zachte’ en zorgsector het geval is.

Hier geen meerdere eer en glorie van de presentator, maar volstrekte dienstbaarheid. Wie kijkt naar een worstelende Veul voelt respect. Voor hem, maar minstens zozeer voor zijn tijdelijke collega’s. En je ervaart diep mededogen met kinderen die buiten hun schuld een akelig valse start in het leven maken. Terwijl de kijker tegelijk leert dat ‘zielig vinden’ de kinderen geen recht doet. Gewetensvol is de essentie van Een valse start. Een serie die Veul confronteerde met zijn eigen geschiedenis. En menig kijker met eigen vooroordelen.

Ben Liebrand – Grandmix 1994

De reden voor een nominatie kan urgentie zijn, of verdieping. Maar ook plezier en vasthoudendheid. Wat alle Zilveren Reissmicrofoon-kandidaten sinds 1966 sowieso verbindt, is de hoorbare passie van de makers, vaak wekelijks en soms zelfs dagelijks te beluisteren. Maar er is ook dat andere, welhaast nog uitzonderlijker vakmanschap. Schaarse radio die rijpt als een fijne kaas of een goede wijn.

Aan dit éne unieke commerciële radio-uur, bestemd voor alle koolstofgebaseerde levensvormen, is een buitenaardse dertig jaar lang gesleuteld. Dat is ongetwijfeld een wereldrecord en het bewijs dat we hier te maken hebben met een puur passieproject.

In 1983 wordt bij omroep Veronica op Hilversum I het jaar voor het eerst afgesloten met Ben Liebrands Grandmix, nadat eerder dat jaar In The Mix startte als eerste non-stop radioprogramma van Nederland. Met zijn vernieuwende Grandmixen introduceert Liebrand een nieuw genre en inspireert hij generaties aan Nederlandse dj’s, van Armin van Buuren tot DJ Sandstorm en Tiësto. Na tien edities van de Grandmix slaat omroeppolitiek een gat in de serie en in 1995 verlaat Veronica het publieke bestel. Vanaf de millenniumwisseling geeft Radio 538 Liebrand de kans jaarlijks weer een nieuwe Grandmix te maken, door het programma op oudejaarsavond uit te zenden.

In 2023 is Ben Liebrand begonnen om alle missende edities in te halen. Dat onderstreept zijn gedreven vakmanschap en het icoon dat de Grandmix is. Op 31 december 2024 zond Radio Veronica, de plek waar het allemaal begon in 1983, de Grandmix1994 uit. Deze unieke editie, die de muziek van 1994 verenigt met de productietechnieken van 2024, bewijst opnieuw Liebrands buitengewone talent en benadrukt na de verrassende terugkeer zijn voornemen om de verzameling echt compleet te maken. De meester weet opnieuw de balans te vinden tussen zijn technisch perfectionisme, een representatieve muziekkeuze én alle elementen die nodig zijn om zo’n muzikale tijdreis via de radio tot een succes te maken. Het vakkundige resultaat heeft de jury nu al in spanning en verwachting voor de aankomende jaarwisselingen.

De Jury’s

De jury van de Zilveren Nipkowschijf (sedert 1961) bestaat uit tv-critici en mediajournalisten: Renate van der Bas (voorzitter), Maaike Bos en Nienke Schipper (beiden Trouw), Amber Wiznitzer en Wilfred Takken (NRC), Dennis Jansen en Angela de Jong (Algemeen Dagblad), Daphne van Rossum en Jordi Versteegden (De Telegraaf), Yasmina Aboutaleb en Arno Haijtema (De Volkskrant), Stefan Raatgever (Het Parool), Walter van der Kooi (De Groene Amsterdammer) en Ron Vergouwen (freelance mediajournalist bij o.a. NPO Radio 1).

De jury van de Zilveren Reissmicrofoon wordt geleid door Vincent Bijlo (Radiorecensent NRC). De jury bestaat verder uit Edwin Wendt (freelance mediajournalist), Paul van der Lugt (oud-directeur RTV Utrecht), Roeland van Zeijst (radiospecialist Broadcast Magazine) en Rutger Boxhoorn (radiodocent Hogeschool InHolland).

De jury van de Zilveren Reissmicrofoon 2025 heeft een speciale vermelding toegekend aan CREAM, het eigenzinnige radiostation van Leon en Renny Ramakers. De eclectische kleurenwaaier verscheen op Valentijnsdag in de digitale ether en was direct een opvallende verschijning binnen het Nederlandse radiolandschap: een verademing, met als doorleefd motto ‘herken en ontdek’.

Met een unieke, handmatig samengestelde muziekmix biedt CREAM een verrassend alternatief voor de door algoritmes en marketing gedreven formats die de hedendaagse radio domineren. Van Taylor Swift tot Jacques Brel, van rock tot klassiek, en in uiteenlopende talen – CREAM biedt een contrastrijke luisterervaring die zich lekker lastig een hokje laat plaatsen.

De jury prijst de zender voor zijn artistieke lef en liefdevolle benadering van de muziekprogrammering. Hoewel het verleidelijk is om CREAM te vergelijken met het Franse FIP, ziet de jury juist ruimte voor nóg meer eigenzinnigheid – een aanmoediging die tegelijk een compliment is en die sinds de bekendmaking van deze onderscheiding al tot verdere verbreding van de muziekkeus lijkt te hebben geleid.

Inmiddels wordt de magische muziekmix online gecomplementeerd met cultuurtips in dezelfde sfeer, zodat de luisteraar de eigen horizon nog verder kan verbreden met boeken, films en exposities.

Met de komst van CREAM, binnen het groeiende aanbod aan KINK-kanalen en zusterzender Alleen Klassiek, is een rijke radiofamilie ontstaan die de muzikale horizon van luisteraars in Nederland op een bijzondere manier verdiept en verbreedt. CREAM ontketende dit jaar een liefdevolle muzikale revolutie op de radio. De jury hoopt dat we nog lang van deze unieke nieuwkomer mogen genieten.

Sinds 1 januari 2022 voert Mischa Blok vier keer per week een uur lang een gesprek
met één gast, onder het motto: Een gesprek op het ritme van je leven. Op het
moment van schrijven van dit rapport staat de teller op 673. Ze variëren van Edwin
Evers, Adelheid Roosen, Marcel van Roosmalen, Gordon, Jan Roos, Ebru Umar en
Anja Meulenbelt tot Maurice de Hond en Lee Towers.

Toch heb je bij Mischa Blok nooit het gevoel dat je naar het zoveelste interview met een BN’er zit te luisteren. Het gesprek begint met “de hartslag van de gast,” waarin
hij of zij, met een kloppend hart op de achtergrond, in een paar zinnen een beeld van
zichzelf schetst. Die hartslag is de basis voor de rest van het uur.

Eén van Bloks grootste kwaliteiten is haar empathische manier van interviewen.
Daardoor geven mensen zich snel bloot, ze praten gemakkelijk, er is weinig afstand.
We horen een intiem, vanzelfsprekend gesprek, zonder oordelen van de interviewer,
daar houdt ze niet van. Er vallen regelmatig, en dat hoor je vrijwel nooit op de
Nederlandse radio, stiltes. Die stiltes zijn vaak mooi, maar ze kunnen ook
ongemakkelijk zijn, je hoort de gast worstelen met woorden en gedachten. Er wordt
zelfs een enkele keer gehuild, meestal rond “de wankelplaat,” een door de gast
gekozen lied dat verwijst naar een moeilijke periode in zijn of haar leven.

De rubriek “het geluid van je jeugd” is ook meesterlijk bedacht, die geeft altijd
aanleiding tot mooie herinneringen. Laat Lee Towers een scheepshoorn horen en je
bent in het Rotterdam van zijn jeugd, waarin hij muziek uit open ramen hoorde
schallen die bij zijn streng christelijke ouders niet te horen was.
Mischa zit echt als zichzelf achter de microfoon, en dat maakt dat de gast dat als
vanzelf ook doet. Zo leer je iemands persoonlijke drijfveren in een uur kennen. Dat
leidt soms tot uitspraken die je nooit meer vergeet.

De reden voor een nominatie kan urgentie zijn, of verdieping. Maar ook plezier en vasthoudendheid. Wat alle Zilveren Reissmicrofoon-kandidaten sinds 1966 sowieso verbindt, is de hoorbare passie van de makers, vaak wekelijks en soms zelfs dagelijks te beluisteren. Maar er is ook dat andere, welhaast nog uitzonderlijker vakmanschap. Schaarse radio die rijpt als een fijne kaas of een goede wijn.

Aan dit éne unieke commerciële radio-uur, bestemd voor alle koolstofgebaseerde levensvormen, is een buitenaardse dertig jaar lang gesleuteld. Dat is ongetwijfeld een wereldrecord en het bewijs dat we hier te maken hebben met een puur passieproject.

In 1983 wordt bij omroep Veronica op Hilversum I het jaar voor het eerst afgesloten met Ben Liebrands Grandmix, nadat eerder dat jaar In The Mix startte als eerste non-stop radioprogramma van Nederland. Met zijn vernieuwende Grandmixen introduceert Liebrand een nieuw genre en inspireert hij generaties aan Nederlandse dj’s, van Armin van Buuren tot DJ Sandstorm en Tiësto. Na tien edities van de Grandmix slaat omroeppolitiek een gat in de serie en in 1995 verlaat Veronica het publieke bestel. Vanaf de millenniumwisseling geeft Radio 538 Liebrand de kans jaarlijks weer een nieuwe Grandmix te maken, door het programma op oudejaarsavond uit te zenden.

In 2023 is Ben Liebrand begonnen om alle missende edities in te halen. Dat onderstreept zijn gedreven vakmanschap en het icoon dat de Grandmix is. Op 31 december 2024 zond Radio Veronica, de plek waar het allemaal begon in 1983, de Grandmix 1994 uit. Deze unieke editie, die de muziek van 1994 verenigt met de productietechnieken van 2024, bewijst opnieuw Liebrands buitengewone talent en onderstreept na de verrassende terugkeer zijn voornemen om de verzameling echt compleet te maken.

De meester weet opnieuw de balans te vinden tussen zijn technisch perfectionisme, een representatieve muziekkeuze én alle elementen die nodig zijn om zo’n muzikale tijdreis via de radio tot een succes te maken. Het vakkundige resultaat heeft de jury nu al in spanning en verwachting voor de aankomende jaarwisselingen.

Dat makers van muziekprogramma’s kunnen kiezen uit vele honderdduizenden titels is aan de meeste programma’s niet af te horen. Aan De Avondstart wel. Simone Walraven draait splinternieuwe platen én hits uit de Evergreen Top 1000 van Radio 5. Tegelijkertijd duikt De Avondstart diep in de muzikale krochten en bewijst daarmee dat er niet alleen in de platgetreden jaren 70, 80 en 90, maar ook in de jaren 50, 40, 30 en zelfs 20 van de vorige eeuw muziek werd gemaakt die anno 2025 niemand wegjaagt.

Simone begon op haar vijftiende bij de Amsterdamse piraat Decibel en heeft vier decennia muziekradio in haar genen zitten. Zij wéét dus dat je een vergeten hit als Short Fat Fanny van Larry Williams – nummer 4 in Amerika in 1957 – helemaal kan draaien. Is niks truttigs aan. Een hit van Bananarama uit de 80s wordt ingeleid door een fragmentje uit 1939 van het origineel: even vijftien seconden ‘teasen’, De Avondstart doet het graag en vaak. Tussen twee beproefde Arbeidsvitaminen van The Beatles en Genesis in, past een portie swingjazz uit 1947 dan weer wél in zijn geheel.

De creatieve en nieuwsgierige makers van De Avondstart zijn altijd op zoek naar de balans. Zoals die audiosnippertjes het publiek op meerdere niveaus bereiken – een teaser voor wie verrast wil worden, een niet storend element voor de oppervlakkige luisteraar – bedient De Avondstart in muziek en verhalen zowel de vluchtige passant als degene die net als de makers naar goede muziek op zoek is. Van een dag oud tot een eeuw oud.

De combinatie van vakmanschap en honger naar oude én nieuwe muzikale ontdekkingen houdt De Avondstart spannend en sprankelend.

Het is een radioprogramma dat spannender is dan het onderwerp. Een radioprogramma dat alle radiowetten tart, altijd wordt uitgezonden op een ander tijdstip. Dat desondanks mag bogen op de hoogste beluistering en waardering, tenminste zolang je favoriet scoort. Een radioprogramma dat een lange geschiedenis heeft, met de oorsprong ruim vijftig jaar geleden. Maar het is ook een programma dat niet vaker wordt uitgezonden dan één keer per twee jaar, met een telkens wisselende locatie en op een telkens wisselend tijdstip.

De eerste editie van RadiOlympia op NPO Radio 1 staat de oudere juryleden nog scherp bij. De Olympische spelen waren in 1984 in Los Angeles. Het NOS-sportprogramma bouwde voort op het succes van Radio Tour de France. Je kon de hele nacht live sport luisteren, terwijl je zelf heerlijk in bed lag. En wat een presentatoren toen al. Koos Postema, Klaas Samplonius, Peter Knegjens, Henk Terlingen en Felix Meurders. Ook de radiostem der radiostemmen Hans Hoogendoorn was de hele nacht van de partij om het Olympisch Journaal te brengen. De twaalf uur durende horizontaal geprogrammeerde uitzending was zo’n succes, mede door het gebruik van jingles, tunes en de speciaal gekozen muziek, dat hij vanaf toen bij alle Olympische Spelen terugkeerde.

RadiOlympia brengt de Olympische spelen in je huis, in de auto, tussen je oren. En dat op een onovertroffen en zeer levendige manier, met heel veel schakelingen tussen heel veel verslaggevers. Er zijn weinig programma’s waar mensen voor in de auto blijven zitten, omdat ze gekluisterd zijn aan de radio. Voor dit programma doen ze dat wel. Het radioverslag is vaak nog boeiender dan de werkelijkheid. Het komt daarmee tot de kern van wat radio is. Jij, de luisteraar, maakt zelf het beeld op basis van wat je hoort.

RadiOlympia is een toonbeeld van een onversnipperd Radio 1. Omroepen lenen redacteuren uit aan de NOS, die allemaal samen in één studio hun werk doen. Het is een bewijs van de impact van Radio 1 als live sportzender. De jury looft het vakmanschap van alle makers. De populariteit komt mede door de kwaliteit van regisseurs, technici, verslaggevers, redacteuren en presentatoren, voor wie het een grote eer is te mogen aanschuiven. Allemaal, van Annet van Trigt en Tom Blom tot Ghislaine Plag, Jurgen van den Berg, Robbert Meeder en Fleur Wallenburg hebben hun zomers graag geofferd om vier weken in de studio RadiOlympia te mogen presenteren.

De roemruchte geschiedenis, de impact, èn de voorbeeldfunctie voor geheel Radio 1 hebben de jury met veel genoegen doen besluiten de Ere Zilveren Reissmicrofoon toe te kennen aan RadiOlympia. Het is radio zoals radio hoort zijn, onontkoombaar en meeslepend.