Het jubilerende NOS Jeugjournaal is bekroond met de Ere Zilveren Nipkowschijf 2026. Dat werd maandag bekendgemaakt in de talkshow Eva op NPO 1. Eerdere winnaars van de oeuvreprijs voor televisiemakers zijn onder meer André van Duin, Paul Witteman, Jeroen Pauw en de makers van Jiskefet en Even tot Hier.

Uit het juryrapport:

“Als er een tv-programma is dat permanent probeert de voelsprieten te richten op de samenleving, dan is dat het 45 jaar oude NOS Jeugdjournaal. Een zware klus: geen kritischer nieuwsconsumenten dan kinderen tussen de negen en twaalf jaar. Het Jeugdjournaal weet met de juiste toon die jonge burgers van ons land te vinden. En dat geeft hoop voor een toekomst waarin mensen zich verbonden blijven voelen met de samenleving, zich daarvoor willen inzetten, en begrijpen dat we elkaar niet de rug moeten toekeren.”

“Het NOS Jeugdjournaal komt overal, beziet de wereld van alle kanten, en houdt jong en oud bij de les. Een onmisbaar baken en een dagelijks bewijs dat geen land en geen generatie zonder oprechte, betrouwbare en enthousiaste nieuwsbrengers kan. Zeker in deze tijd waarin het uiten van ongefundeerde kritiek op de reguliere media mensen zou kunnen laten twijfelen aan het nut van de journalistiek.”

Vorig week heeft de jury de genomineerden voor de Zilveren Nipkowschijf bekendgemaakt. De drie genomineerden zijn De Afhaalchinees: Thuisbezorgd (Omroep Zwart), Hila voorbij de Taliban (Avrotros) en Wakker in Paraguay (VPRO). De speciale vermelding gaat naar Het Verhaal van Nederland (NTR) met Daan Schuurmans.

Ook de nominaties van de Zilveren Reissmicrofoon, voor radio en podcasts, zijn bekend: de podcast Mino’s Imperium (NOS), de podcast De rolverdeling (NTR) en radioprogramma/ podcast Boekestijn en De Wijk (BNR). De speciale vermelding is voor de podcast De Vondeling (AT5). Radiomaker Stefan Stasse ontvangt de Ere Zilveren Reissmicrofoon.

De bekendmaking van de winnaars en de uitreiking is op donderdag 11 juni in Het Ketelhuis in Amsterdam.

Foto: NOS/ Stefan Heijdendael

Juryvoorzitter Vincent Bijlo maakte woensdag in De Rode Draad (NPO Radio 1) de drie genomineerden bekend van de Zilveren Reissmicrofoon 2026: de podcast Mino’s Imperium (NOS), de podcast De rolverdeling (NTR) en radioprogramma/podcast Boekestijn en De Wijk (BNR). De speciale vermelding is voor de podcast De Vondeling (AT5). Radiomaker Stefan Stasse mag op donderdag 11 juni de Ere Zilveren Reissmicrofoon in ontvangst nemen tijdens de prijsuitreiking in Het Ketelhuis te Amsterdam.

Uit het juryrapport:

Mino’s Imperium (NOS)
Een podcast die schreeuwt om een verfilming. Mino’s Imperium vertelt het enerverende verhaal van Mino Raiola, een Haarlemse pizzabakker, zoals hij gekscherend werd genoemd. Hij schopte het tot een van de belangrijkste internationale voetbalmakelaars. Een knap en geestig epos over niet te stuiten ambitie, de verlokkingen van rijkdom en de liefde voor voetbal.

De rolverdeling (NTR)
Maker Sara de Monchy volgt groep 8 van een basisschool tijdens de repetities voor hun eindmusical. Ze ziet de kinderen groeien in hun rol en vraagt zich af: wat zegt de rol die de kinderen in de musical spelen over hun rol in het echte leven? Bij een aantal van hen komen we zeer dichtbij en in het laatste deel blikken we zelfs aan de hand van hun musicalrol vooruit op hun middelbareschooltijd.

Boekestijn en De Wijk (BNR)
Dit radioprogramma – ook beschikbaar als podcast – is een baken in de op drift geraakte geopolitiek. Arend Jan Boekestijn en Rob de Wijk praten je onder leiding van Hugo Reitsma dagelijks bij over de zich razendsnel ontwikkelende politieke actualiteit. Dat doen ze met humor en relativering. Hoe vaak hebben we ze al niet horen zeggen dat Medvedev een kernbom op Den Haag wil laten vallen. Het programma bestaat al sinds 9 januari 2016 en de mannen hebben al meer dan 1500 afleveringen gemaakt.

Stefan Stasse (Ere Reissmicrofoon)
Halverwege de jaren tachtig kwam een sollicitatiebrief binnen bij de KRO van een vader voor zijn zoon. De zoon mocht op gesprek komen en werd aangenomen als programmamaker bij de schoolradio Jeugdafdeling. Deze jongen heette Stefan. Het eerste programma dat hij presenteerde was PopEye. Daarna bedacht en maakte hij onder andere Goudmijn, Het theater van het sentiment, De Staat van Stasse en Magical Mystery Tour. Stefan Stasse is de meester van de beeldende radio, hij ademt het medium, zijn programma’s zijn zeer origineel en je kunt aan alles horen dat hij een groot muziekliefhebber is.

De Vondeling (AT5, speciale vermelding)
In 2003 vinden twee studentes voor de deur een huilende baby, een vondeling. Ze bellen onmiddellijk 112, het meisje wordt naar het ziekenhuis gebracht en krijgt daar de naam Lieve. Ruim twintig jaar later gaat podcastmaker Roos Gerritsen samen met Lieve op zoek naar haar biologische ouders. Het verhaal grijpt je onmiddellijk. Spannend om te luisteren en ook maatschappelijk zeer relevant. Het feit dat de podcast is gemaakt door een lokale omroep, het Amsterdamse AT 5, vindt de jury bijzonder. De afleveringen zijn zeer professioneel gemaakt, zowel inhoudelijk als technisch en qua vormgeving.

Jury Zilveren Reissmicrofoon 2026
Vincent Bijlo (radiorecensent NRC) , Bas Agterberg (conservator Beeld & Geluid ), Elger van der Wel (freelance adviseur voor mediaorganisaties), Elja Looijestijn (podcastmaker en journalist VPRO Gids), Elly van Loenen (radiomaker, nieuwslezer, presentator), Edwin Wendt (programmamaker, duider historische audio), Hans van Raaij (radiomaker), Hassan Bahara (cultuur- en mediaredacteur de Volkskrant), Merijn Tiemessen (programmadirecteur CREAM), Paul van der Lugt (oud-directeur RTV Utrecht), Roeland van Zeijst (audiospecialist Broadcast Magazine) en Rutger Boxhoorn (curriculumontwikkelaar Creative Business Hogeschool Inholland ) en Sjors Fröhlich (burgemeester Vijfheerenlanden, voorheen NPO en BNR Nieuwsradio).

Foto Stefan Stasse: KRO-NCRV/ Stijn Ghijsen

Renate van der Bas en Angela de Jong, bestuursleden van de Stichting Nipkow, maakten woensdag in talkshow Pauw & De Wit de genomineerden bekend van de Zilveren Nipkowschijf 2026. De drie genomineerden zijn: De Afhaalchinees: Thuisbezorgd (Omroep Zwart), Hila voorbij de Taliban (Avrotros) en Wakker in Paraguay (VPRO). De speciale vermelding gaat naar Het Verhaal van Nederland (NTR) met Daan Schuurmans.

De bekendmaking van de winnaar en de uitreiking vinden op donderdag 11 juni plaats in Het Ketelhuis in Amsterdam.

Uit het juryrapport:

De Afhaalchinees: Thuisbezorgd (Omroep Zwart)
“Drie jaar geleden kwam Qian van Binsbergen daverend binnen op de Nederlandse televisie met De Afhaalchinees. De vierdelige documentaire over adoptie werd meteen genomineerd voor de Nipkowschijf. Ook het vervolg, De Afhaalchinees: Thuisbezorgd, haalt weer grof onrecht en diep leed naar boven, zit weer boordevol nieuws, terwijl de toon luchtig en geestig blijft, en de vorm enerverend en innovatief. Vooral de aflevering over seksueel misbruik van geadopteerden raakte diep. Daarom nomineert de jury ook deze tweede reeks voor de Zilveren Nipkowschijf.”

Hila voorbij de Taliban (Avrotros)
“In het indringende drieluik Hila voorbij de Taliban spreekt Hila Noorzai met dappere dissidenten die het laatste restje vrijheid voor vrouwen in Afghanistan bevechten, vier jaar na de machtsovername door de Taliban. Vooral hun enorme moed valt op: dit zijn vrouwen die zich niet zomaar neerleggen bij het slachtofferschap onder het Taliban-regime en niet bang zijn om zich uit te spreken. De grotendeels vrouwelijke crew, met Noorzai als perfecte gids door haar geboorteland, brengt hun verborgen levens razend knap aan de oppervlakte.”

Wakker in Paraguay (VPRO)
“Is het een vlucht, een sprookje of toch de voorpost van een nieuwe beschaving? In Wakker in Paraguay volgen regisseurs Fleur Amesz en Gijs Swantee een groep Nederlanders die ervan overtuigd is dat het in ons land helemaal misgaat en die daarom emigreert. Hun complotgedachtes ontmoeten in Nederland weinig begrip, maar worden in deze serie prachtig inzichtelijk gemaakt dankzij de intieme en zoveel mogelijk neutrale manier waarop de ‘wakkeren’ worden geportretteerd. Extra vermelding verdient de voice-over van Roos Ouwehand. Die kruipt in het hoofd van de personages zonder hen een moment te kleineren of te veroordelen.”

Het Verhaal van Nederland (NTR)
“Geen tv-programma brengt zo toegankelijk, voor zo’n breed publiek, onze Nederlandse geschiedenis tot leven als Het Verhaal van Nederland. Essentieel hierin is de rol van de Verteller des Vaderlands, Daan Schuurmans. Ook dit seizoen, over de Tweede Wereldoorlog, geeft Nederlanders, niet in de laatste plaats scholieren, de broodnodige historische bagage mee.”

Jury Zilveren Nipkowschijf
De jury van de Zilveren Nipkowschijf (sinds 1961) bestaat uit televisiecritici en mediajournalisten. Dit jaar hebben zitting: Renate van der Bas (voorzitter), Maaike Bos (Trouw), Amber Wiznitzer en Wilfred Takken (NRC), Dennis Jansen en Gudo Tienhooven (Algemeen Dagblad), Daphne van Rossum en Jordi Versteegden (De Telegraaf), Yasmina Aboutaleb en Alex Mazereeuw (De Volkskrant), Stefan Raatgever (Het Parool), Walter van der Kooi (De Groene Amsterdammer) en Ron Vergouwen (NPO Radio 1).

Foto Hila Noorzai: Avrotros/Nicolette Bloemberg

De uitreiking van de Nipkowschijf en de Reissmicrofoon is dit jaar op 11 juni in het Ketelhuis te Amsterdam. De Zilveren Nipkowschijf (1961) is de gezaghebbende televisieprijs van Nederland, toegekend door een jury van tv-recensenten en mediajournalisten. Zusterprijs de Zilveren Reissmicrofoon (1966) is bedoeld voor het beste radioprogramma of de beste podcast.

De jury van de Nipkowschijf begroet dit jaar twee nieuwe juryleden: Alex Mazereeuw van de Volkskrant en herintreder Gudo Tienhooven van het AD. Onder leiding van Renate Bas treden aan:
Gudo Tienhooven (AD)
Dennis Jansen (AD)
Daphne van Rossum (Telegraaf)
Jordi Versteegden (Telegraaf)
Maaike Bos (Trouw)
Yasmina Aboutaleb (Volkskrant)
Alex Mazereeuw (Volkskrant)
Stefan Raatgever (Parool)
Walter van der Kooi (Groene Amsterdammer)
Amber Wiznitzer (NRC)
Wilfred Takken (NRC)
Ron Vergouwen (NPO Radio1)

De jury van de Zilveren Reissmicrofoon is flink uitgebreid. Onder leiding van Vincent Bijlo (Radiorecensent NRC) treden aan:
Bas Agterberg (conservator Beeld & Geluid)
Edwin Wendt (programmamaker, duider historische audio)
Elger van der Wel (freelance adviseur voor mediaorganisaties)
Elly van Loenen (radiomaker, nieuwslezer, presentator)
Elja Looijestijn (podcastmaker en journalist VPRO Gids)
Paul van der Lugt (oud-directeur RTV Utrecht)
Hans van Raaij (radiomaker)
Hassan Bahara (cultuur- en mediaredacteur Volkskrant)
Merijn Tiemessen (programmadirecteur CREAM)
Roeland van Zeijst (audiospecialist Broadcast Magazine)
Rutger Boxhoorn (curriculumontwikkelaar Creative Business Hogeschool Inholland)
Sjors Fröhlich (burgemeester Vijfheerenlanden, voorheen NPO en BNR Nieuwsradio)

De prijzen worden dit jaar gesponsord door Vevam, Lichtmacht, NL Ziet, het Ketelhuis en Beeld en Geluid.

In het Amsterdamse Ketelhuis is donderdag de Zilveren Nipkowschijf uitgereikt aan Nicolaas Veul voor Een Valse Start – 100 dagen in de jeugd- en gezinszorg. De documentairereeks van de VPRO over de jeudgzorg werd bekroond met de belangrijkste tv-prijs omdat Veul en zijn team, volgens de jury, hun onderwerp gewetensvol, respectvol en persoonlijk benaderde.

DJ Ben Liebrand ontving de Zilveren Reissmicrofoon voor zijn Grandmix 1994 die vorig jaar werd uitgezonden op Veronica Radio. In zijn grand mixes brengt Liebrand sinds jaar en dag de beste dance-tracks van het jaar in één lange mix. Omdat hij nog enige jaargangen moest inhalen, bracht hij in 2024 de hits van 1994. Hij kreeg de belangrijkste radioprijs, volgens de jury, omdat hij radio maakt “die rijpt als een fijne kaas of een goede wijn”. Het juryrapport noemt de Grand Mix een “puur passieproject”.

Eerder werd al bekendgemaakt dat het absurdistische tv-programma Jiskefet (1990-2005) werd bekroond met de Ere Zilveren Nipkowschijf. Komiek Michiel Romeyn nam de prijs in ontvangst. Het team van RadiOlympia (NOS NPO radio 1) ontving de Ere Zilveren Reissmicrofoon. De speciale vermelding van de Reissmicrofoon was voor de nieuwe, eclectische radiozender CREAM. De Speciale Vermelding van de Nipkowschijf werd uitgereikt aan Sunny Bergman voor Blauwe ballen en andere verkrachtingsmythes, haar spraakmakende documentaire over verkrachting.

Uit het juryrapport:

Een valse start – 100 dagen in de jeugd- en gezinszorg
Regie: Katinka de Maar. Uitgangspunt van de reeks ‘100 Dagen in…’ is dat tv-maker Nicolaas Veul als leek, buitenstaander, stagiair gaat werken in een beroepssector. En dat niet in zomaar een bedrijf of fabriek, maar op gevoelige plekken zoals de psychiatrie, het buurtmaatschappelijk werk, het onderwijs. De presentator doet dit ten dienste van zijn eigen werk, zijn programma. Is dat verantwoord jegens leerlingen, patiënten, cliënten? Jegens tijdelijke collegae en werkgevers?

‘Niet aan beginnen’ zou een begrijpelijke reactie zijn van de betreffende instellingen, maar ook van de omroep. Helemaal nu het in deze vierde reeks om de jeugd- en gezinszorg gaat: een extreem kwetsbare setting. Maar ten vierden male bewijst Nicolaas Veul dat met totale integriteit, inzet en empathie (die trouwens niet aan te leren zijn) een indrukwekkend, maar vooral ook belangrijk programma te maken is.

Belangrijk voor ons kijkers, burgers, om te laten zien, horen en vooral voelen wat er soms met onze jongste burgers gebeurt. Belangrijk om te beseffen welke taak wij als maatschappij hebben om gezinnen te helpen het juiste spoor naar de toekomst te vinden.

Een valse start – 100 dagen in de jeugd- en gezinszorg (VPRO) maakt duidelijk hoe immens de verantwoordelijkheden zijn van de mensen die deze taak uitvoeren. En hoe belangrijk, nee, onmisbaar ze zijn voor hun pupillen. En dat terwijl deze beroepen relatief laag aangeschreven staan, zoals met de hele ‘zachte’ en zorgsector het geval is.

Hier geen meerdere eer en glorie van de presentator, maar volstrekte dienstbaarheid. Wie kijkt naar een worstelende Veul voelt respect. Voor hem, maar minstens zozeer voor zijn tijdelijke collega’s. En je ervaart diep mededogen met kinderen die buiten hun schuld een akelig valse start in het leven maken. Terwijl de kijker tegelijk leert dat ‘zielig vinden’ de kinderen geen recht doet. Gewetensvol is de essentie van Een valse start. Een serie die Veul confronteerde met zijn eigen geschiedenis. En menig kijker met eigen vooroordelen.

Ben Liebrand – Grandmix 1994

De reden voor een nominatie kan urgentie zijn, of verdieping. Maar ook plezier en vasthoudendheid. Wat alle Zilveren Reissmicrofoon-kandidaten sinds 1966 sowieso verbindt, is de hoorbare passie van de makers, vaak wekelijks en soms zelfs dagelijks te beluisteren. Maar er is ook dat andere, welhaast nog uitzonderlijker vakmanschap. Schaarse radio die rijpt als een fijne kaas of een goede wijn.

Aan dit éne unieke commerciële radio-uur, bestemd voor alle koolstofgebaseerde levensvormen, is een buitenaardse dertig jaar lang gesleuteld. Dat is ongetwijfeld een wereldrecord en het bewijs dat we hier te maken hebben met een puur passieproject.

In 1983 wordt bij omroep Veronica op Hilversum I het jaar voor het eerst afgesloten met Ben Liebrands Grandmix, nadat eerder dat jaar In The Mix startte als eerste non-stop radioprogramma van Nederland. Met zijn vernieuwende Grandmixen introduceert Liebrand een nieuw genre en inspireert hij generaties aan Nederlandse dj’s, van Armin van Buuren tot DJ Sandstorm en Tiësto. Na tien edities van de Grandmix slaat omroeppolitiek een gat in de serie en in 1995 verlaat Veronica het publieke bestel. Vanaf de millenniumwisseling geeft Radio 538 Liebrand de kans jaarlijks weer een nieuwe Grandmix te maken, door het programma op oudejaarsavond uit te zenden.

In 2023 is Ben Liebrand begonnen om alle missende edities in te halen. Dat onderstreept zijn gedreven vakmanschap en het icoon dat de Grandmix is. Op 31 december 2024 zond Radio Veronica, de plek waar het allemaal begon in 1983, de Grandmix1994 uit. Deze unieke editie, die de muziek van 1994 verenigt met de productietechnieken van 2024, bewijst opnieuw Liebrands buitengewone talent en benadrukt na de verrassende terugkeer zijn voornemen om de verzameling echt compleet te maken. De meester weet opnieuw de balans te vinden tussen zijn technisch perfectionisme, een representatieve muziekkeuze én alle elementen die nodig zijn om zo’n muzikale tijdreis via de radio tot een succes te maken. Het vakkundige resultaat heeft de jury nu al in spanning en verwachting voor de aankomende jaarwisselingen.

De Jury’s

De jury van de Zilveren Nipkowschijf (sedert 1961) bestaat uit tv-critici en mediajournalisten: Renate van der Bas (voorzitter), Maaike Bos en Nienke Schipper (beiden Trouw), Amber Wiznitzer en Wilfred Takken (NRC), Dennis Jansen en Angela de Jong (Algemeen Dagblad), Daphne van Rossum en Jordi Versteegden (De Telegraaf), Yasmina Aboutaleb en Arno Haijtema (De Volkskrant), Stefan Raatgever (Het Parool), Walter van der Kooi (De Groene Amsterdammer) en Ron Vergouwen (freelance mediajournalist bij o.a. NPO Radio 1).

De jury van de Zilveren Reissmicrofoon wordt geleid door Vincent Bijlo (Radiorecensent NRC). De jury bestaat verder uit Edwin Wendt (freelance mediajournalist), Paul van der Lugt (oud-directeur RTV Utrecht), Roeland van Zeijst (radiospecialist Broadcast Magazine) en Rutger Boxhoorn (radiodocent Hogeschool InHolland).

De Joodse Raad (EO), de historische dramaserie van regisseur Paula van der Oest, naar een scenario van Roos Ouwehand en Paul-Jan Nelissen, heeft dit jaar de Zilveren Nipkowschijf gewonnen. Juryvoorzitter Renate van der Bas overhandigde de prijs aan de acteurs Claire Bender, Pierre Bokma, regisseur Paula van der Oest en de rest van het team. B&B Vol Liefde seizoen 3 (RTL4) kreeg een Speciale Vermelding.

De Concertzender won de Zilveren Reissmicrofoon. Deze werd door Vincent Bijlo overhandigd aan Sem de Jongh. De Ere Zilveren Reissmicrofoon gaat naar de Top 2000 (NPO Radio 2). De 3FM-deejay Wijnand Speelman ontving een Speciale Vermelding voor zijn interview met ALS-patiënt Anjo Snijders op de laatste dag van diens leven, vlak voor zijn euthanasie.

Uit het juryrapport:

De Joodse Raad (EO)
Soms komt er een dramaserie langs die een historisch onderwerp kan maken of breken. De Joodse Raad (EO) is er zo één. De serie laat zien dat in de Tweede Wereldoorlog zowel gehoorzaamheid als verzet tot duivelse dilemma’s leidden. In een subtiel en genuanceerd script, waaraan schrijver Roos Ouwehand vijf jaar werkte, neemt zij de kijker stapsgewijs mee in de gecompliceerde dilemma’s van raadsvoorzitter David Cohen (Pierre Bokma). Zijn beleid van ‘vertragen en meebewegen met de bezetter om erger te voorkomen’ leek een verstandige aanpak. Maar achteraf kun je stellen dat het precieze administratieve werk van de Joodse Raad de bezetter juist in de kaart heeft gespeeld bij de deportatie van meer dan honderdduizend Joden naar de vernietigingskampen.

Initiatiefnemer van de serie, de vasthoudende journalist Hans Knoop (De zaak Menten) wijst graag op het standsverschil bij de mensen die de Raad trachtte te sparen: de hoogleraren veel vaker dan de werklui. Maar Ouwehand en regisseur Paula van der Oest kozen niet voor de beschuldigende vinger, en dat toont lef en verbeeldingskracht. Het perspectief is de onwetendheid en het ongeloof uit het begin, die uitmonden in het verbijsterende besef overgeleverd te zijn geweest aan een gruwelijk, cynisch en bloeddorstig systeem van terreur.

De Concertzender
De Concertzender, veertig jaar tegen de verdrukking in: van een lokaal station met Fine Music tot een muzikale goudmijn met 24 themakanalen. Weinig woorden, veel muziek. Dat was het uitgangspunt van de nieuwe lokale Amsterdamse zender voor serieuze muziek opgericht in 1982 door IJsbrekerdirecteur Jan Wolff (1941-2012) en filmproducent en schrijver P. Hans Frankfurther (1932-1996). De oprichters wilden de muziekgenres laten horen die bij de publieke omroep niet of te weinig aan bod kwamen. Daar had de luisteraar recht op, vonden ze.

In eerste instantie was De Concertzender alleen in Amsterdam via de kabel te horen. In 2024 is de zender wereldwijd via internet te ontvangen. Het bestaan van de zender heeft talloze keren aan een zijden draadje gehangen en is in de loop der tijd door vele partijen gefinancierd, van NOS en VPRO tot Veronica aan toe.

Jury Zilveren Nipkowschijf
De jury van de Zilveren Nipkowschijf bestaat sinds 1961 en wordt samengesteld uit televisiecritici en mediajournalisten. Dit jaar hebben zitting: Renate van der Bas (voorzitter) en Maaike Bos (beiden Trouw), Amber Wiznitzer en Wilfred Takken (NRC), Dennis Jansen en Angela de Jong (Algemeen Dagblad), Bernice Breure en Daphne van Rossum (De Telegraaf), Yasmina Aboutaleb en Arno Haijtema (De Volkskrant), Stefan Raatgever (Het Parool), Walter van der Kooi (De Groene Amsterdammer) en Ron Vergouwen (freelance mediajournalist bij o.a. NPO Radio 1).

Jury Zilveren Reissmicrofoon 2024
Vincent Bijlo (Radiorecensent NRC) is de voorzitter van de jury van de Zilveren Reissmicrofoon 2024 die naast hem bestaat uit Edwin Wendt (freelance mediajournalist), Frederique de Jong (presentator en podcaster Follow the Money), Miranda van Holland (radiomaker), Paul van der Lugt (oud-directeur RTV Utrecht), Roeland van Zeijst (radiospecialist Broadcast Magazine) en Rutger Boxhoorn (radiodocent Hogeschool InHolland).

Sponsors
De activiteiten van de overkoepelende Stichting Nipkow zijn mogelijk dankzij financiële en
organisatorische steun van stichting VEVAM Fonds, Lira Fonds, Beeld & Geluid, NLZiet en Het
Ketelhuis en Westergas.

Beeld & Geluid eert de winnaar van de Ere Zilveren Reissmicrofoon later dit jaar met een portret in zijn Wall of Fame. In deze immense wand worden winnaars uit verleden en heden door kunstenaar Jaap Drupsteen in glas vereeuwigd.

De Concertzender, de podcast Mina & Mevrouw (VPRO) en radioprogramma De Zelfmoordshow (Kink): dit zijn de drie nominaties voor radioprijs de Zilveren Reissmicrofoon 2024. Dat maakte juryvoorzitter Vincent Bijlo woensdag 22 mei bekend op NPO Radio 1. Een Ere Zilveren Reissmicrofoon is toegekend aan de Top 2000. Een Speciale Vermelding gaat naar het interview van 3FM-deejay Wijnand Speelman met ALS-patiënt Anjo vlak voor zijn euthanasie. De uitreiking van de prijzen en de bekendmaking van de winnaar van de Zilveren Reissmicrofoon  is op 13 juni in Amsterdam, tezamen met de uitreiking van de Zilveren Npkowschijf voor tv-programma’s.

Ere Zilveren Reissmicrofoon 2024

De jury moest zich al een aantal jaren bedwingen, maar aansluitend op het vijfentwintigjarig jubileum kan de Ere Zilveren Reissmicrofoon alleen maar naar de Top 2000 van NPO Radio 2 gaan. Dit ooit door oud-stationschef Kees Toering in een koortsdroom ontvangen radioconcept is uitgegroeid van een moeizaam bevochten eenweeksvlieg tot hét culturele audio-evenement. De jubileumeditie scoorde eind 2023 een marktaandeel van ruim 41 procent; zoiets komt al decennia niet meer voor in Nederland.

De publieke muziekmarathon is ons nationale eindejaarsgevoel geworden en toont zich zo een uitmuntend voorbeeld van de kracht van radio als langzaam werkend medium: de lijst der lijsten wérd zo’n ongekend succes dankzij het zorgvuldig opbouwen en uitbreiden van de uitzendingen en allerlei passende nevenproducten. Een apart compliment maakt de jury aan Bart Arens en zijn legendarische openings-mash-ups. De Top 2000 wint de harten van de jury als een puur muziekradioprogramma van gedreven makers voor én achter de schermen, met een groot talent voor sfeervolle inbedding en minutieuze timing. En die makers staan bij iedere nieuwe editie op de schouders van reuzen.

Genomineerden Zilveren Reissmicrofoon 2024

De Concertzender

Ruim vier decennia tegen de verdrukking in. Begonnen in 1982 als publieke lokale radiozender in Amsterdam, daarna landelijk actief vanaf medio jaren negentig. Terwijl elders in het medialandschap dito omroepen en themazenders verdwenen, bleef de Concertzender zich sterk maken voor een breed palet aan muziekstijlen, van klassiek tot wereldmuziek tot jazz en pop – alles ver buiten de gebaande paden. Sinds 2009 is de Concertzender weer een lokale omroep in Amsterdam, draaiend op vrijwilligers, maar met een trouwe schare luisteraars door heel Nederland. Juist omdat de Concertzender zoveel moois laat horen waar andere media – publiek of commercieel – geen ruimte aan bieden, is en blijft de Concertzender van groot cultureel belang.

Mina & Mevrouw (podcast Maartje Duin)

Een podcastserie voor OVT (VPRO) op NPO Radio 1. De negendelige documentaireserie Mina & Mevrouw is een prachtige vertelling van een Zeeuwse familiegeschiedenis, met als grote thema’s: klassenverschillen, vrouw zijn en onafhankelijkheid. Maartje Duin vertelt het verhaal van haar overgrootmoeder, gravin op een kasteel bij Middelburg, en Mina, haar inwonende dienstbode. In haar zorgvuldige zoektocht legt Maartje contact met Mina’s familie en ontsluit ze de dagboeken van haar overgrootmoeder, die bijna honderd jaar werd. Deze podcast beschrijft op prachtige wijze een leven lang ongemak in de relatie van een gravin en haar dienstbode en hoe de volgende generaties daarop terugkijken.

De Zelfmoordshow (radioprogramma Kink)

In deze eenmalige uitzending maakt presentator Tim op het Broek een onderwerp bespreekbaar waarop in het dagelijks leven veel taboe rust. De link met een aantal artiesten die hun leven beëindigden maakt de muziekzender hiervoor een passende omgeving. Op een verantwoorde manier, zonder te voorzichtig met het onderwerp om te gaan, wordt maatschappelijke betrokkenheid getoond. Emotionele verhalen worden afgewisseld met informatie over Zelfmoordpreventie-hulplijn 113. De maatschappelijke en persoonlijke betrokkenheid is voelbaar bij Tim en past ook bij KINK als zender: ruw, maar oprecht. De titel doet denken aan de Donorshow, het is opvallend en zet aan tot aandacht.

Speciale vermelding Zilveren Reissmicrofoon 2024

Interview van 3FM-deejay Wijnand Speelman met ALS-patiënt Anjo op de laatste dag van zijn leven

Tijdens 3FM Serious Request leerde we de 42-jarige ALS-patiënt Anjo Snijders kennen als bevlogen actievoerder voor Stichting ALS Nederland. Luisteraars waren getuige van de bijzondere vriendschap die tussen 3FM-dj Wijnand Speelman en Anjo ontstond. Toen enkele maanden later de situatie van Anjo verder verslechterde en hij besloot tot euthanasie, sprak Anjo op zijn laatste dag met Wijnand live op 3FM. De jury is onder de indruk van dit bijzondere en integere gesprek vol pieken en dalen, en vol mooie momenten en mooie herinneringen. Anjo had de door hem gezochte rust gevonden en de moed om zijn levenseinde onder ogen te komen. Het verdriet en de worsteling van Wijnand, de ruimte voor emoties en de wijze waarop deze twee mannen met elkaar in gesprek zijn gegaan, maken dit interview tot een onvergetelijk, zeer bijzonder radiomoment.

Jury Zilveren Reissmicrofoon 2024

Vincent Bijlo (Radiorecensent NRC) is de voorzitter van de jury van de Zilveren Reissmicrofoon, die naast hem bestaat uit Edwin Wendt (freelance mediajournalist), Frederique de Jong (presentator en podcaster Follow the Money), Miranda van Holland (radiomaker), Paul van der Lugt (oud-directeur RTV Utrecht), Roeland van Zeijst (radiospecialist Broadcast Magazine) en Rutger Boxhoorn (radiodocent Hogeschool InHolland).

De activiteiten van de overkoepelende Stichting Nipkow zijn mogelijk dankzij financiële en organisatorische steun van stichting VEVAM Fonds, Lira Fonds, Beeld & Geluid, NLZiet en Het Ketelhuis Westergasfabriek.

Beeld & Geluid eert de winnaar van de Ere Zilveren Reissmicrofoon later dit jaar met een portret in zijn Wall of Fame. In deze immense wand worden winnaars uit verleden en heden door kunstenaar Jaap Drupsteen in glas vereeuwigd.

De jury van de Zilveren Nipkowschijf heeft de genomineerde tv-programma’s van 2024  bekendgemaakt. De dramaserie Bodem van Eva Crutzen maakt kans op de tv-prijs, samen met de documentaireserie De Afhaalchinees van Kelly-Qian van Binsbergen, en de historische dramaserie De Joodse Raad (EO) van Paula van der Oest en Roos Ouwehand. Een speciale vermelding gaat naar het zomerseizoen 2023 van  B&B Vol Liefde. De winnaar wordt op donderdag 13 juni bekend gemaakt in Het Ketelhuis in Amsterdam.

Nominaties Zilveren Nipkowschijf 2024:

Bodem (BNNVARA)

Met Bodem leverde Eva Crutzen een overdonderende prestatie. Ze schreef en regisseerde de serie en speelde de hoofdrol op aanstekelijke en ontroerende wijze. Bodem biedt behalve een blik
op een hedonistisch dertigersbestaan vooral een fraai gedoseerd verhaal over de gevolgen van rouw. Met innovatieve vormgeving bleek Bodem een ontzettend knap geconstrueerde en vaak erg geestige dramaserie.

De Afhaalchinees (Omroep Zwart)

Kelly-Qian van Binsbergen debuteerde dit seizoen met een documentaireserie over adoptie die zowel schokkend als hilarisch is, zeer persoonlijk als informatief en nieuwswaardig. Bovenal verrast ze door de speelse, vernieuwende vorm, met aan online video ontleende stijlmiddelen als de springerige montage en het gebruik van animatie. Met moed en lef behandelt zij het leed van geadopteerden en de structurele misstanden van internationale adoptie. Actueel is de serie ook: in april stemde de Tweede Kamer voor het geleidelijk afschaffen van adoptie uit andere landen.

De Joodse Raad (EO)

De Joodse Raad (EO) van regisseur Paula van der Oest is een monumentale dramaserie over de Shoah. Het subtiele script van Roos Ouwehand (Oogappels) neemt de kijker stapsgewijs mee in de gecompliceerde keuzes van Raadsvoorzitter David Cohen (Pierre Bokma), wiens beleid van ‘vertragen en meebewegen met de bezetter om erger te voorkomen’ ook uit goede bedoelingen voortkwam. Het ambigue spel van Pierre Bokma gaat door merg en been. Tegenover hem staat zijn daadkrachtige dochter Virrie (kordaat gespeeld door Claire Bender) die even geloofwaardig tegenovergestelde keuzes maakt. Het zijn juist de gewone mensen en hun dagelijkse dilemma’s die centraal staan, niet de oorlogshandelingen. Een serie die discussie losmaakt over een ongemakkelijk hoofdstuk in de geschiedenis.

 Speciale vermelding Zilveren Nipkowschijf 2024

De jury van de Zilveren Nipkowschijf kent de Speciale Vermelding 2024 toe aan B&B Vol Liefde, uitgezonden op RTL4.  Na twee al behoorlijk succesvolle seizoenen, hebben de makers zichzelf met het derde seizoen (zomer 2023) overtroffen. De Nipkowjury beloont niet vaak reality-programma’s, maar de makers hebben met een nagenoeg perfecte en snelle mix van bestaande reality-formats (zoals Boer Zoekt Vrouw en Ik Vertrek) een nieuwe standaard voor het hele genre neergezet. Daarbij komt de bijzondere casting van kandidaten, de snelle en sfeervolle montage én de onovertroffen voice-over van Jeroen Kijk in de Vegte. Het plezier dat de makers moeten hebben gehad bij het maken van dit programma spatte van het scherm.

De Jury

De jury van de Zilveren Nipkowschijf bestaat sinds 1961 en wordt samengesteld uit televisiecritici en mediajournalisten. Dit jaar hebben zitting: Renate van der Bas (voorzitter) en Maaike Bos (beiden Trouw), Amber Wiznitzer en Wilfred Takken (NRC), Dennis Jansen en Angela de Jong (Algemeen Dagblad), Bernice Breure en Daphne van Rossum (De Telegraaf), Yasmina Aboutaleb en Arno Haijtema (De Volkskrant), Stefan Raatgever (Het Parool), Walter van der Kooi (De Groene Amsterdammer) en Ron Vergouwen (freelance mediajournalist bij o.a. NPO Radio 1).

Vanuit de Stichting Nipkow wordt ook de Zilveren Reissmicrofoon georganiseerd. De nominaties voor deze audioprijs worden volgende week woensdag bekend gemaakt.

De activiteiten van de overkoepelende Stichting Nipkow zijn mogelijk dankzij financiële en organisatorische steun van stichting VEVAM Fonds, Lira Fonds, Beeld & Geluid, NLZiet en Het Ketelhuis en Westergasfabriek.

De documentairereeks Onze man bij de Taliban (VPRO) van Thomas Erdbrink en Roel van Broekhoven is bekroond met de Zilveren Nipkowschijf 2023.  De winnaars  kregen de prijs op 15 juni uit handen van juryvoorzitter Renate van der Bas in het Ketelhuis te Amsterdam. Regisseur Van Broekhoven kreeg al drie keer eerder een Nipkowschijf. In 2015 ontving hij samen met Erdbrink dezelfde tv-prijs voor Onze man in Teheran. De  Stichting Nipkow reikt jaarlijks deze prijzen van de kritiek uit aan de beste podcasts, radio- en tv-programma’s.

Vincent Bijlo overhandigde de Zilveren Reissmicrofoon aan Michiel Driebergen en Edwin Koopman voor hun podcast Stad in oorlog: Charkiv één jaar onder vuur (VPRO). DJ Armin van Buuren nam de Ere Zilveren Reissmicrofoon in ontvangst voor zijn radiowerk. Cabaretiers Niels van der Laan en Jeroen Woe kregen de Ere Zilveren Nipkowschijf voor het satirische programma Even tot hier (BNNVARA). Een speciale vermelding ging naar tv-maker Raven van Dorst.

De documentaire De jurk en het scheepswrak (NTR) van regisseur en scenarioschrijver Arnold van Bruggen en de dramaserie Rampvlucht (KRO-NCRV) van scenarioschrijver Michael Leendertse, regisseur Lourens Blok en co-regisseur Edson da Conceicoa waren de andere genomineerden voor de Zilveren Nipkowschijf. De andere twee genomineerden van de Zilveren Reissmicrofoon 2023 waren 3voor12 (VPRO) en de podcast De Taxioorlog (BNR Nieuwsradio). Een speciale vermelding was er voor de makers van de podcast De Rob Touber Sound,  Jim Immig en Frank Jochumsen.

Niels van der Laan en Jeroen Woe kregen de Ere-Nipkow voor hun tv-show ‘Even tot hier’. Foto Patrick van Emst

Uit het juryrapport over Onze man bij de Taliban:                

‘De onvoorstelbare beelden staan op ons aller netvlies gegrift: Afghanen die in blinde paniek hun land proberen te verlaten nadat de Taliban de macht hebben gegrepen, desnoods door zich als krankzinnigen aan de vleugels van een vertrekkend vliegtuig vast te klampen. Niet iedereen denkt bij die beelden: laat ik eens gaan kijken hoe het daar nu is. Journalist Thomas Erdbrink en regisseur Roel van Broekhoven deden dat wel.’

Uit het juryrapport van Stad in Oorlog:

‘ Charkiv heeft in deze podcast een stem, een vrouwenstem Ze vertelt: “Het was nog donker op 24 februari 2022. De buurtsuper was al open. Iemand kwam sigaretten halen. Toen ging opeens het luchtalarm en begon het gedonder. Michiel Driebergen en Edwin Koopman tekenen in audio op hoe Charkiv en haar bewoners overleven. Op zeer radiofonische wijze in full stereo. We horen het asfalt van de buitenwijken veranderen in kinderkopjes in het centrum. We lopen mee naar de negende verdieping van een kapotgeschoten flat, waar vlak achter de voordeur van een appartement een matras ligt waarop een stel waarvan de man chronisch ziek is al een jaar overleeft. We horen hoe de inwoners murw gebeukt zijn door de doffe dreunen van de inslaande Russische raketten. Sommigen doen niet eens meer de moeite om en schuilplaats op te zoeken als het luchtalarm gaat.  Stad In Oorlog brengt wat wij ons met geen mogelijkheid kunnen voorstellen dichtbij: hoe het is om te leven in oorlog.’

Radiomakers Michiel Driebergen en Edwin Koopman kregen de Reissmicrofoon voor de podcast ‘Stad in oorlog’. Foto Patrick van Ernst

De jury van de Zilveren Nipkowschijf (sinds 1961) en bestaat uit televisiecritici en mediajournalisten. Dit jaar hebben zitting: voorzitter Renate van der Bas en Maaike Bos (Trouw), Rinskje Koelewijn en Wilfred Takken (NRC), Dennis Jansen en Angela de Jong (Algemeen Dagblad), Bernice Breure en Patricia Cortie (De Telegraaf), Yasmina Aboutaleb en Arno Haijtema (de Volkskrant), Stefan Raatgever (Het Parool), Walter van der Kooi (De Groene Amsterdammer) en Ron Vergouwen (freelance mediajournalist bij o.a. NPO Radio 1).

Vincent Bijlo (radiorecensent NRC) is de voorzitter van de jury van de Reissmicrofoon, die verder bestaat uit Arjan Snijders (mediajournalist), Edwin Wendt (freelance mediajournalist), Frederique de Jong (presentator en podcaster Follow the Money), Miranda van Holland (radiomaker), Paul van der Lugt (oud-directeur RTV Utrecht), Roeland van Zeijst (radiospecialist Broadcast Magazine) en Rutger Boxhoorn (radiodocent Hogeschool InHolland).

Onze man bij de Taliban (VPRO) van Thomas Erdbrink en Roel van Broekhoven is donderdag 15 juni  in Amsterdam bekroond met de Zilveren Nipkowschijf 2023.  In de documentaireserie trekt Erdbrink met zijn filmploeg door Afghanistan nadat het Amerikaanse leger is vertrokken, en de Talibanstrijders het land hebben ingenomen. Hij legt vast hoe de bevolking, vooral de vrouwen, zuchten onder het nieuwe islamistische regime. Het is de tweede keer het duo samen de televisieprijs krijgt; in 2015 werd hun gelijksoortige serie Onze man in Teheran bekroond.  Regisseur Roel van Broekhoven wint reeds voor de vierde keer.

Het juryrapport:

De onvoorstelbare beelden staan op ons aller netvlies gegrift: Afghanen die in blinde paniek hun land proberen te verlaten nadat de Taliban de macht hebben gegrepen, desnoods door zich als krankzinnigen aan de vleugels van een vertrekkend vliegtuig vast te klampen. Niet iedereen denkt bij die beelden: laat ik eens gaan kijken hoe het daar nu is. Journalist Thomas Erdbrink en regisseur Roel van Broekhoven deden dat wel.

Het leverde een intense en adembenemende serie op vanuit een gesloten land waar de mensen van de een op andere dag hun toekomstplannen zagen verdampen. Vooral meisjes en vrouwen, maar ook Afghaanse mannen lijden onder de wanhopige situatie. De gesprekken die Erdbrink met hen voert – in het Farsi – vertellen hoe walgelijk oneerlijk de macht van de terreur is. En hoe traumatiserend het leven in een oorlogsgebied.

Maar ook toont Onze man bij de Taliban hoe dapper mensen kunnen zijn die niets meer hebben te verliezen behalve hun waardigheid en hun leven. Helaas biedt het zien van de vierdelige serie uiteindelijk weinig hoop voor een snelle verbetering van het leven in deze hel op aarde. De makers hoopten hoofdpersonen te vinden die je als kijker door de serie heen beter zou gaan leren kennen. Een moeilijke taak in het onvoorspelbare Afghanistan: keer op keer bleken al gefilmde hoofdpersonen opeens gevlucht te zijn. Per saldo kleurt juist dat het sombere verhaal precies in.

De jury koos de serie als een van de genomineerden voor de Zilveren Nipkowschijf 2023 niet alleen wegens het emotionerende eindresultaat, maar ook wegens de complexiteit van de productie en het lef van de makers en medewerkers, zowel aan Nederlandse als aan Afghaanse zijde. Ook de kwaliteit van het camera- en geluidswerk van Jackó van ’t Hof en Dennis Kersten verdient alle eer.