Wakker in Paraguay

“In Paraguay kun je tenminste nog leven in alle vrijheid. In Nederland is dat onmogelijk geworden.” Zie hier de mantra die een paar slimme projectontwikkelaars hanteren om wakkere Nederlanders te verleiden een nieuwe start in Zuid-Amerika te maken. Een wereld waar je geen last hebt van chemtrails, vaccinaties, 5G en misschien zelfs niet van belastingdienst of justitie. Een team documentairemakers van de VPRO wist toestemming van deze mensen te krijgen om mee te kijken tijdens de eerste stappen van hun nieuwe leven.

Het intrigeert de jury van de Zilveren Nipkowschijf dat de makers ervoor hebben gekozen commentaar achterwege te laten. Ze oordelen niet over het gedachtengoed van de vluchters. De manier waarop vriendelijke commentaarstem de beelden begeleidt doet eerder denken aan een sprookjesvertelling dan een kritische beschouwing. De zorgen en angsten van de kolonisten zijn immers ‘oprecht’, niet te verwarren met ’terecht’, kun je vinden. “We wilden niet oordelen en niet aan waarheidsvinding doen”, aldus de regisseurs. Het resultaat is dat je als kijker geprikkeld wordt om extra goed te luisteren naar wat de neo-Paraguayanen vinden van onze Nederlandse maatschappij. En je je eigen conclusies moet trekken over hun logica. De makers nemen woorden als complotdenkers of wappies niet in de mond, dat is helemaal aan de toeschouwer zelf.

Veel kijkers zullen op zoek zijn gegaan naar extra informatie over de hoofdrolspelers. Die ook door menige recensent met jeukende vingers werd opgediept, zeker over de reputatie van de projectontwikkelaren op het gebied van bordelen, drugshandel, belastingschulden en de actiegroep Viruswaarheid. In België beschreef een criticus mooi hoe hij hoopte dat Wakker in Paraguay ‘eigenlijk gewoon een grap was, de zoveelste mockumentary, in plaats van dat je al die tijd had zitten te kijken naar bestaande mensen wier waanideeën zulke proporties hadden aangenomen dat ze bij machte waren om levens te ontwortelen.’ Maar nee.

Foto Jackó van ’t Hof/ VPRO

De gekozen vorm maakt Wakker in Paraguay een van de onvergetelijkste documentaires van de laatste jaren.